اجتماعی

رضا ارمیا

تعداد عملهای جراحی برای تغییر جنسیت که در یک سال در ایران انجام می شود از کل عملهایی که در ده سال در فرانسه انجام شده بیشتر است. تغییر جنسیت موضوعی است که طناز اسحاقیان کارگردان یهودی ایرانی در مستند خود به نام «مثل دیگران باش» به آن می پردازد. این فیلم در جشنواره فیلم سان دانس به نمایش در امد. وتوجه زیادی را هم به خود جلب کرد. بالاخره این فیلم را بی بی سی 2 گرفت و در هفته گذشته در بهترین ساعت خویش آن را پخش کرد. این که چرا و چطور این فیلم و ایم موضوع برای بی بی سی و شاید باقی جهان و چه بسا خود ایرانیان دلچسپ بوده است .بماناد. اما این موضوع به خودی خود نیر از موظوعاتیست که طرخ آن تابوی طرخ بسیاری مسابل را در ایران می شکند. خانم طنار اسحاقیان قبلا فیلمی در باره خانواده یهودی خود و سخت گیری آن ها در قبال ازدواج و عاشقی خویش ساخته است که آن نیز در جشنواره های مختلف سینمایی به نمایش در آمد و خویش را به عنوان یک سینما گر مستقل و هیاهو بر انگیز معرفی کرد. اما فیلم تازه طناز نیز در جشنواره های مختلف جا باز کرد و از جمله در بخش جوان جشنواره برلین به عنوان محصول مشترک امریکا کانادا و ایران حضور داشت. و اتفاقا جایزه ویزه هییت داوران در ان بخش را نیز از آن خود کرد.

Sundance

SCREENDAILY HOME > US/AMERICAS > Story

 Dir: Tannaz Eshaghian. USA, Canada, Iran, 2008. 74mins other hand, the most

Production companies: Forties B LLC,

Necessary Illusions Productions: ITVS International

Producers: Tanaz Eshaghianو Christoph Jorg

Co-Producers: Alexandra Kerryو Andrew Orrو Paul Rozenbergو Peter Wintonickو Ilan Ziv

Screenplay: Tanaz Eshaghian

Editing: Jay Freund

Cinematography: Amir Hosseini

علاوه بر فیلم خانم اسحافیان قبلا نیز فیلم دیگری درباره تغییر جنسیت در ایران در بلویزیون هلند پخش شده بود و جز آن جراید مختلفی در طی سال های گذشته به ان پرداخته اند .مفصل ترین گزارش از ان روزنامه اعتماد بود است با نام مردانی که مرد نیستند. اما مساله تنها مردانی نیستند که دچار مشکلند. بلکه مشکل عمده از آن زنانی است که در حقیقت زن نیستند. و قبل و بعد از عمل با چالش های بزرگی در جامعه مواجهند. جراید خارجی نیز این موضوع برایشان جالب بوده است . از ان جمله در جد مقدورات ما توان گذری بر مطالب روزنامه های گاردین ایندیپندینت و نیو یورک تایمز داشت.

روزنامه گاردين چاپ لندن در مطلبی تحت عنوان “فتوايی برای آزادی” انتشار داده که مربوط به عمل جراحی تغيير جنسيت در ايران است.

رابرت تيت، نويسنده اين مقاله، می گوید فتوا معمولا برای اتفاقات مهم و غير عادی صادر می شود، مانند صدور فتوای قتل سلمان رشدی توسط آيت الله خمينی پس از نوشتن کتاب آيات شيطانی که در ايران کفرآميز تلقی شده بود.

رابرت تيت می نويسد که برای مريم خاتون ملک آرا نيز کار فوق العاده مشکلی بود که با ارائه شواهد و مدارک بتواند شخصا آيت الله خمينی را متقاعد کند که او زنی است که درکالبد يک مرد گرفتار شده است.

مريم ملک آرا درباره ديدارش با آيت الله خمينی در ۲۲ سال قبل به نويسنده مقاله می گويد: “جو محيط و ديدن آيت الله خمينی سبب شده بود که احساس کنم در بهشت به سرمی برم و نوری در انتهای جاده می ديدم.”

رابرت تيت می نويسد فتوای آيت الله خمينی که در آن در صورت تحقق شرايطی، عمل جراحی برای تغييرجنسيت مجاز دانسته می شد تاثير پايداری بجا گذاشت زيرا اکنون ايران به صورت کشور پيشگام درعمل جراحی برای تغيير جنسيت درآمده است.

درادامه مقاله می خوانيم که برخلاف بسياری از کشورهای مسلمان ديگر، در ايران عمل تغيير جنسيت، برای هرکسی که بتواند متخصصان را متقاعد کند که خصوصيات روانی لازم را دارد و از عهده پرداخت هزينه ای معادل ۴۰۰۰ دلار د نيز برآيد، قانونی است.

گاردين از دکتر بهرام ميرجلالی به عنوان پزشکی نام می برد که متخصص در انجام اين گونه عمل های جراحی است. در کلينيک وی بيماران زيادی ديده می شوند که در مورد جنسيت خود دچار سردرگمی هستند. برخی از آنان می گويند که چندين بار دست به خودکشی زده اند چون خانواده هايشان نمی توانند موقعيت دشوار آنان را درک کنند.

دکتر ميرجلالی که در پاريس تحصيل کرده است و ۶۶ سال دارد به نويسنده گاردين می گويد که در طی ۱۲ سال گذشته ۳۲۰ عمل جراحی تغيير جنسيت انجام داده است. حدود ۲۵۰ نفر در روند پيچيده و دردناک اين عمل برای مريض، شرکت دارند که طی آن، از طريق پيوند پوست روده برای مردی که به يک زن تغيير جنسيت داده دستگاه تناسلی درست می کنند.

رابرت تيت به نقل از دکتر ميرجلالی خاطر نشان می سازد که اگر او در کشورهای اروپايی کار می کرد در همين مدت کمتر از ۴۰ مورد از اين نوع عمل جراحی انجام داده بود.

وی در توضيح اين تفاوت در تعداد، ياد آور می شود که در ايران همجنسگرايی بر اساس قرآن جرم است و مجازات مرتکبين اين جرم مرگ است ولی در اروپا و آمريکا اين کار جرم نيست. البته افرادی که تغيير جنسيت داده اند، مانند همجنسگرايان نيستند ولی در اروپا آنها آزاد هستند که هر طور که می خواهند لباس بپوشند و آرايش کنند بنابراين فشار اجتماعی برای تغيير جنسيت دادن آنها وجود ندارد، ولی در کشورهای اسلامی مانند ايران فشار روانی، به اين که آنها به فکر عمل جراحی بيفتند کمک می کند.

در ادامه مقاله گاردين آمده است که درسال ۱۹۷۵ مريم ملک آرا که درآن موقع نامش فريدون بود، در اولين نامه از يک رشته نامه هايش به آيت الله خمينی که در آن موقع در تبعيد زندگی می کرد، نوشت که همواره احساس می کند که يک زن است و مادرش به او گفته است که حتی هنگامی که وی بيشتر از ۲ سال نداشت در مقابل آينه درست مانند زنی که آرايش می کند گچ به صورت خود می ماليد.

آيت الله خمينی در پاسخ نوشته بود که او بايد وظايف اسلامی به عنوان يک زن را رعايت کند. اما پس از انقلاب اسلامی مريم ملک آرا که کارمند تلويزيون ايران بود کار خود را از دست داد. به او با جبر هورمون مردانه تزريق کرده و درآسايشگاه روانی بستری اش کردند.

مريم به دليل آشنايی با روحانيون با نفوذ توانست از آسايشگاه مرخص شود. او در ادامه مبارزه خود با چند شخصيت سرشناس از جمله اکبر هاشمی رفسنجانی ملاقات کرد و همه به او توصيه کردند که مجددا برای آيت الله خمينی نامه بنويسد.

رابرت تيت می نويسد مريم ملک آرا که می خواست تاييد مذهبی برای عمل جراحی تغيير جنسيت داشته باشد، يک روز با پوشيدن لباس مردانه و قرآن به دست، توانست پس از دشواری های بسيار موفق به ملاقات با آيت الله خمينی شود.

به نوشته گاردين در اين ملاقات سه نفر از پزشکان مورد اعتماد آيت الله خمينی نيز حضور داشتند که توانستند توضيحات بيشتری درباره وضعيت مريم ملک ارا به آيت الله خمينی بدهند. آيت الله خمينی نامه ای به او داد که خطاب به دادستان کل و نيز رييس نظام پزشکی بود و در آن اجازه مذهبی برای عمل جراحی تغيير جنسيت وی داده می شد. اين نامه همان فتوايی بود که سرنوشت وی و بسياری ديگر را عوض کرد.

در پايان مقاله گاردين می خوانيم که امروز مريم ملک آرا سخنگوی کسانی است که قصد تغيير جنسيت را دارند. وی می گويد که هنوز پليس افرادی مانند او را دستگير می کند و اظهار اميدواری می کند که وضعيت برای نسل بعدی کسانی در وضعيت او، بهتر شود.

خانم نازیلا فتحی نیز در روزنامه نیویورک تایمز در ین باره نوشته است . وی در مقاله مفصلش تقریبا همین استنادات و گزارش ها را روایت کرده است . اما مفصل ترین مقاله را در باره روزنامه متفاوت ایندیپندینت در ین باره به چاپ رسانده است.مقاله ایندیپندنت با این عبارت شروع می شود که: حکم باورنکردنی مذهبی، تهران را به پایتخت تغییر جنسیت در جهان مبدل کرده است. علیرغم اینکه تهران شهری است که زنان آن چادر به سر می کنند و مجازات همجنس گرایی در آن مرگ است، اما «کارولین منگز» با افراد شجاعی روبرو می شود که در این شهر به شدت محافظه کار، تغییر جنسیت داده اند.

میلاد کوجوهی نژاد، بنگاه دار که ۳۰ سال دارد، می گوید: «از آنجایی که هر دو دنیا را تجربه کرده ام، با این مسئله آشنایی دارم. من به عنوان یک مرد ایرانی در مقایسه با یک زن، آزادی و حق انتخاب بیشتری دارم.»

ودر ادامه یا شره شواهد و گزارش های تقریبا مشابهی با دیگر چراید یاد شده .با این عبارت ختم می شود:

به گفته عده ای از دوجنسیتی ها، موقعیت حقوقی آنها در جامعه ایران، صدها همجنس باز ایرانی را بر آن داشته است که برای تغییر جنسیت خود مجوز بگیرند، که اگر داده شود به آنها امکان خواهد داد بدون ترس از دستگیری به روابط خود ادامه دهند. امین مدعی است، «بهترین روان پزشکان هم نمی توانند تفاوتی میان دوجنسیتیها و همجنس بازان قائل شوند. بنابراین اگر شما زن هستید، فقط کافی است برای گرفتن مجوز عمل، پیش یک دکتر داروساز بروید و به خودتان «تستوسترون» تزریق کنید. بیشتر زنان کمی کوچکی سینه پیدا می کنند و اینگونه می توانند میل خود را ارضا کنند. زمانی که دستگیر می شوند، مجوز برای آنها کمک بزرگی است.»